TRUYỆN CÁI NỒI

 

Những lần đi trại Hướng đạo trên Đà Lạt, cả toán Băng Ngàn của chúng tôi chỉ dùng có mỗi một cái nồi. Để nấu đủ thứ. Ít là ba món: canh, thịt kho, và dĩ nhiên là có cơm.


Chúng tôi kho thịt trước rồi múc thịt ra đĩa. Sau đó nấu canh. Múc canh ra cái gà –mèn (gamelle), tráng sơ cái nồi, rồi nấu cơm. Bữa nào đói bụng, hầu như việc rửa chén sẽ rất nhẹ nhàng v́ chúng tôi nhai đến miếng cháy cuối cùng, và vét đến hạt cơm cuối cùng của miếng cháy.


Thỉnh thoảng ban tối c̣n nấu một nồi chè để nhâm nhi sau khi lửa trại. Bốn món mà chỉ cần có một cái nồi. Bà  nào dám bảo mấy ông chủng sinh Sao Biển tu ra là vụng về nào ?


V́ thế tôi thật ngạc nhiên khi thấy cô nhà tôi ‘sắm ǵ mà sắm’ nhiều nồi đến thế ! Nhà chỉ có bốn cái miệng, mà có đến những hai bộ nồi. Thêm một bộ mới c̣n cất cất trong hộp.


Bộ đang dùng th́ có đầy đủ hai nồi to, hai nồi nhỡ, hai nồi nhỏ, một chảo to, và một  chảo nhỏ. Trong bếp lại c̣n có riêng hai nồi thật nhỏ, một cái có cán bằng inox mà cô nhà tôi chỉ dùng để thắng đường làm bánh, không dùng vào việc ǵ khác.


Rồi lại có thêm hai cái nồi inox rất to thỉnh thoảng dùng để nấu phở hay luộc crawfish nữa. Nồi to đến nỗi mỗi lần con cháu họp mặt tại nhà ông bà nội, bà hay gọi phone :


-“Mẹ Tuyến này, nhớ cho mẹ mượn cái nồi to nhà bay !” Bà mượn nồi, bà c̣n mượn luôn cả người rửa nồi nữa chứ không đâu !


Một hôm, chợ Wal-Mart sale cái nồi slow-cook dùng để ninh/hầm thịt Cô nhà tôi “rinh” ngay về một cái.


-“Máḿ mua cái này về làm chi ?” Tôi cao giọng .


-“Cô Hương trong hăng bảo mua cái nồi này tiện lắm. Trước khi đi làm chỉ cần bỏ đủ thứ vào, cắm điện bật nút, để đó. Đến chiều về thịt nó nhừ ra.”   Cô nhà tôi ngây thơ trả lời.


-“Trời đất ! Máḿ có biết là cái nồi này nó tốn điện lắm không ?” Tôi không cần lịch sự, không cần giữ ḿnh nhẫn nại.


Bực lắm rồi cái thói ai trong hăng nói ǵ cũng nghe, chỉ trừ ... TÔI.   Tôi nhấc cái nồi nằm bên trong ra, hai tay đưa cho cô nhà tôi, gằn giọng:


-“Máḿ có thấy nó bằng ǵ không? Nó bằng đất sét nung, nặng và dầy ch́nh chịnh như thế này... mà lại để cả một ngày từ sáng đến chiều,  th́ tha hồ mà trả tiền điện.”


-“Máḿ đâu có biết. Th́ để em trả. Làm ǵ mà to miệng vậy !” Cô nhà tôi nhẫn nhục trả lời.


Lúc bấy giờ tôi mới nhận ra chú nhóc Em đă ngưng tập đàn, đang nh́n và lắng nghe chúng tôi “đánh nhạc đám cưới”.


Tức khắc cơn giận của tôi nguôi xuống. V́ không muốn chú nhóc nghe “cải lương” miễn phí, tôi trừng mắt:


-“Em, tập đờn đi.”


Tiếng đờn len lén vang trở lại, pha chút ngập ngừng.


Hoá ra, phụ nữ và nhà bếp là hai “thứ” liên quan với nhau. Chuyện bếp núc, là chuyện của phụ nữ. Điều này ai lại chả biết ? Hồi c̣n đi tu, mấy cô em gái của tôi vẫn cùng với mẹ chia nhau lo lắng chuyện bếp núc. Đi chợ, nấu ăn, rửa chén là chuyện đương nhiên mấy bà phải lo. Cánh đàn ông chả bao giờ mó tay vào. Có léng phéng xuống bếp th́ mấy bà cũng đuổi đi.

-“Đi lên nhà trên! Con giai đàn ông ai lại vào bếp bao giờ!” Mẹ tôi nhỏ nhẹ bảo thế.


Sau này, thôi tu, có hơi nhác một chút, th́ bà không c̣n nhỏ nhẹ nữa:


-“Làm đi, cái thằng chỉ muốn ăn sẵn!”


Lúc “trước” th́ không cho làm, c̣n “bây giờ” th́ la lối, như có ư “trả thù”. Vậy nghĩa là làm sao? Tôi vẫn là tôi và vẫn là ‘con giai’ của bà kia mà. Lạ thật.


Nhưng cái khía cạnh cay đắng ủ trong tương quan phụ nữ-nhà bếp th́ tôi mới biết được tỏ tường khi đưa... cô nhà tôi… ‘giề dzinh’ mà thôi.


Không biết các bà khác có bị “ám” như vầy không, chứ, cô nhà tôi thích sắm đồ làm bếp lắm. Thấy cái nồi, cái chảo nào đẹp cũng bị cám dỗ mua về, nhưng chảo hay nồi phải là loại non-stick cơ. Chén bát, th́a muỗm cũng vậy, mà phải là hàng xịn mới được, nhất là mấy cái chén, đĩa bằng thủy tinh kiểu cọ, hiệu mác “Mikasa”:


-“Bố không biết ǵ hết ! Ai ra  vào, nhà ḿnh phải có cái ǵ bày biện cho nó đẹp mắt dễ coi một chút.  Chứ trống trơn như thế này ai mà coi cho được ?”


Vâng cô nhà tôi biết mọi thứ ấy, nhưng lại không chịu biết kư check trả bill:


-“Bố trả được rồi, cần ǵ phải nhờ đến em.” Cô nhà tôi nhấn  mạnh và dừng lâu hơn ở chữ “nhờ”.


-“ Vậy cái bộ nồi mới cất trong kia th́ dùng làm ǵ mà mua về để đó ?”


-“ Bố không biết ǵ hết . Em mua về để mai mốt tặng cho D́ nó. D́ Vinh sắp qua chứ lây!”


Nói thế th́ tôi chịu. Chẳng nói lại được ǵ.  Chị em họ thương nhau ghê chưa? Giấy tờ bảo lănh mới gửi thư nộp tháng trước. Chừng mà D́ nó qua được, không chừng nó sét đến cả cái quai cầm !


Căi với nhau về chuyện nồi niêu xoong chảo, anh học tṛ tối dạ luôn bị thầy sửa lưng bắt đầu bằng câu:


-“Bố không biết ǵ hết ráo!...”


Ừ, th́ chê tôi tối dạ “không biết ǵ hết” cũng được đi, nhưng tôi phải cho các bác biết thêm chi tiết này về cô-nhà-tôi-chef-cook. Nồi niêu đầy đủ mọi cỡ mọi loại, thặng dư nữa là đàng khác. Vậy mà cô nhà tôi thường xuyên chỉ dùng một cái nồi mà thôi.


Nấu canh chua cũng nó, luộc rau cũng nó, tráng trứng cũng nó, nhất là kho cá.


-“Chứ kho bằng mấy cái nồi mới cho nó tanh ra à !” Cô nhà tôi thản nhiên trả lời, khi tôi hỏi tại sao không lấy mấy cái nồi mới mà dùng ?(Tôi không hà tiện đâu nhá)


Cái nồi mà cô nhà tôi dùng để nấu tất cả mọi món y như một cái pass-par-tout chính là cái nồi mẹ tôi cho hôm chúng tôi ra riêng.


Ngày đầu tiên ra ở riêng, mẹ tôi cho con trai cái nồi cũ với lời dặn ḍ ân cần:


–“Mẹ không dùng nữa. Cho chúng bay dùng, C̣n tốt chán ! Cũng tại mẹ, hôm mới qua Mỹ, kho xong nồi cá, mẹ tưởng nó bị cháy, nên đem cái bùi nhùi chùi hết từ trong ra ngoài. ”   


Mấy đứa em của tôi giải nghĩa th́ bà mới biết đó là lớp nhựa teflon, tráng bên trong nồi để khi nấu đồ ăn không dính vào.


Gia đ́nh tôi qua Mỹ năm 1982. Tôi ra riêng năm 1999. Mười bẩy năm trường, mẹ tôi chỉ dùng cái nồi duy nhất ấy để nấu ăn cho cả nhà bẩy người. Hằng ngày nấu cá, nấu canh, luộc rau… Nấu nhiều đến độ quai nồi đă gần long ra và đáy nồi đă ṃn mà vẫn nấu.

Được cái nó bằng nhôm dầy và nặng nên lỡ có va chạm mạnh tay cũng chẳng méo mó. Dùng bùi nhùi bằng kim loại tha hồ lau chùi, nhất là những khi kho cá bị cháy mà vẫn không thấy tiếc xót.


Cái nồi cũ không những chỉ hữu dụng mà c̣n đa dụng nữa. So với những bộ nồi mới th́ chả có cái nào b́ được. Nồi mới chỉ có cái mă bền ngoài mới. Treo lên tường nom đẹp, sạch, bóng, nhưng nặng phần tŕnh diễn hơn là thiết thực.


-“Bố nh́n em cái ǵ vậy ?”


Tôi nh́n sững cô nhà tôi. Một tia chớp loé trong đầu, tôi hiểu tại sao có nhiều gia đ́nh đổ vỡ.


Triết học, tâm lư học, xă hội học và tất cả các môn học khác đều thất bại trong nỗ lực t́m hiểu người khác v́ Người khác luôn luôn là một mầu nhiệm. 


Jean Paul Sartre thông minh mấy cũng phải chào thua cái mầu-nhiệm-người-khác ấy, khi ông chua chát: “L’enfer, c’est les autres !”. Nhưng ông triết gia nóng tính này sai bét khi cho người “khác” là hoả ngục.


Thực ra, mọi triết thuyết, mọi ngành khoa học đều thất bại khi t́m hiểu về con người.  Bởi lẽ không thể dùng lư luận để t́m hiểu suy nghĩ của người khác được. Không thể dùng toán học để đo lường tâm tính của người khác được. Cũng không thể dùng tâm lư để suy đoán cảm giác của người khác được. “Suy bụng ta ra bụng người” chỉ tương đối một phần thôi. Nếu nói theo kiểu một ông bạn tôi th́ con người là “bất khả tư nghi” !


“Người khác” luôn là một mầu nhiệm. Mầu nhiệm chứ không phải là hoả ngục v́ chưa biết và chưa hiểu mà cho người khác là hỏa ngục như Jean Paul Sartre th́ là kết luận ẩu và quá bi quan.


Muốn hiểu đúng và hiểu trọn vẹn người khác, chúng ta phải dùng t́nh yêu.


Thiên Chúa hiểu biết tường tận mọi người và mỗi người, chỉ v́ Ngài yêu họ. Vô tri bất mộ. Đă đành. Nhưng ngược lại th́ vô mộ thời cũng bất tri.


Cái logic của tôi là nhà bốn người th́ chừng bốn cái nồi là đủ rồi, hay cả nhà ngồi quây quần chung quanh cái bàn cũ để ăn cơm cũng tốt chán ! Cơm ngon là do cơm chứ  không phải do bàn ăn đẹp! Tại sao cô nhà tôi lại sắm thêm những thứ không phải là “cần” mà chỉ là “phù phiếm”.


Có dùng toán học, hay sử dụng đến bao nhiêu bài tâm lư, tôi vẫn không thể nào “hiểu” được cô nhà tôi. Tại sao cô nhà tôi lại như thế này, tại sao cô nhà tôi lại suy nghĩ được như thế ấy ! Tôi chỉ thấy cô nhà tôi là một cái cớ để bực ḿnh!


Nhưng nếu nhà cháu yêu cô ấy thêm một tí th́ mọi điều trở nên dễ hiểu hơn. Khi đă yêu rồi th́ cô ấy không chỉ dễ hiểu mà c̣n dễ thương nữa ! Khi ấy tôi sẽ kê được ít nhất một chục rưỡu chỗ lệch chứ không phải vài ba chỗ.


Không phải t́nh yêu làm cho tôi mù quáng đâu! Nhưng chỉ là v́ t́nh yêu làm chúng ta ‘hiểu đuợc phần nào’ mầu nhiệm. Chỉ có t́nh yêu mới cảm nghiêm được Mầu nhiệm Thánh Giá. Chỉ dùng t́nh yêu mới cảm nghiệm Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi. 


Chỉ có t́nh yêu mới hiểu được cái mầu nhiệm người-khác-cô-nhà-tôi.


Với t́nh yêu th́ cô nhà tôi không c̣n là người-khác, cũng không phải là một người-khác-nhà-tôi, mà là một tôi-khác !  Với lư luận b́nh thường th́ cái áo mới, cái xe mới là quá ‘dư thừa’ trong nhà, nhưng với t́nh yêu, th́ cái xe mới ấy, cái áo mới ấy là cái xe, cái áo của cô nhà tôi sắm cho tôi.  


Thiên Chúa không lư luận: “Cái thằng tu xuất kia, Ta cho mày ăn học bao nhiêu năm mà lại thôi tu, chuồn ra ngoài đời, sống bê bối như thế kia, mà  c̣n bắt Ta chết trên thập tự để đền tội cho à!...”. Không, Ngài không dùng  công b́nh của luận lư, mà Ngài dùng nhân hậu của t́nh yêu. V́ thế mà Ngài toàn tri.


Ca dao Việt Nam hậu thuẫn cho lập luận này của tôi: “Khi yêu trái ấu cũng tṛn!” Trái ấu h́nh dáng tương tợ như cái đầu trâu với cặp sừng cong cong nhọn, sần sùi xấu xí, chẳng có nét nào tṛn trịa cả. Không thế nào thấy cái củ ấu dị dạng kia tṛn được. Ngược toán học trăm phần trăm. Chỉ có t́nh yêu mới làm được phép lạ ấy mà thôi !


Ngồi vào cái bàn ăn mới, cầm cái đĩa trắng nuốt do cái mầu-nhiệm-biết-đi-trong-nhà kia mới mua về, tôi-cái-nồi-cũ cám ơn Chúa đă gửi cho một cây thập-tự-biết-đi kể là khá nặng.

Cái nồi cũ tôi thầm thĩ:


-“Lạy Chúa, ngày trước Chúa từng vác thánh giá một lần. Đă quen rồi, vậy xin Chúa vác dùm con luôn cho tiện!”    


-“Bố lầm bầm cái ǵ đó ?”


-“Bố đọc kinh.” Cái nồi cũ tôi không nói dối. Tôi cầu khẩn tha thiết th́ đúng hơn là đọc.


-“Bố, chắc nhà ḿnh phải mua cái toaster mới để nướng bánh sandwich ! Em mới thấy báo nó đang quảng cáo sale.”

 

Khang Nguyễn, Houston, Texas

Cựu chủng sinh Sao Biển

 


Cái nồi của anh em Dân Tộc ở Kontum.