LÁ THƯ USA

 

Khi viết những ḍng này, th́ kết quả bầu cử tổng thống Mỹ mới diễn ra cách đây một tuần. Bà con Vietnam theo tôi ḍ hỏi th́ yêu mến đặc biệt đảng Cộng Hoà, nên đương nhiên là ủng hộ George W. Bush. Ông cha phó của tôi thuộc loại “die-hard” Republican nên chỉ cần đề cập tới tên Kerry là lắc đầu nguầy nguậy cứ như là tà ma. Cứ nhắc tới tên Bill hoặc Hilary Clinton th́ càng nghiêm trọng hơn nữa. Với từng lớp người này th́ tranh luận chính trị cứ như là nói với bức tường. Tất cả những ǵ ông Bush làm đều đúng hết, không trật tí nào. C̣n những ǵ Kerry chủ trương là trật đường rầy hết trơn hết trọi. Chưa nói là nếu có nói điều ǵ chỉ trích tổng thống của họ là máu cao lên, mặt mày đỏ hung. Thành thử nhiều gia đ́nh đă có quyết định là không bao giờ bàn căi chính trị trong bữa ăn! ĐC Micae tới đây đúng ngày bầu cử. Ngài đặt câu hỏi là tại sao đảng dân chủ không kiếm ứng cử viên nào đẹp trai hơn lăo Kerry một chút. Mặt mày sao mà trông ủ dột như đưa đám ma th́ sao mà kiếm phiếu được. Cũng có lư, giả như Kerry đep trai như Kennedy th́ có thể đắc cử lắm chứ. Ai chả biết là Kennedy đánh bại Nixon nhờ phiếu phụ nữ mê cái phần đẹp trai của ông ta. C̣n một điểm đáng lưu ư nữa là Kerry là Công Giáo mà Bush lại được nhiều phiếu Công Giáo hơn là ông ta. Dân giữ đạo tốt th́ bầu cho Bush hơn là Kerry. Dân ở nhà không thèm đi nhà thờ nhà thánh th́ bầu cho Kerry nhiều hơn.

 

Lần này th́ đảng Dân Chủ coi như là thua đậm, và vừa “liếm những vết thương” (licking the wounds) vừa bắt đầu kiểm tra những sai lầm và chuẩn bị cho cuộc bầu cử…4 năm sắp tới. Điều này là chán nhất của chính trị Mỹ. Tranh cử quá dài, quá tốn tiền. Sao không bắt chước bên Anh chẳng hạn. Mỗi ứng cử viên tranh cử ráo riết 2 tuần là dân bỏ phiếu. Nhiều người cho là đảng dân chủ thất bại v́ lư do luân lư. Đề nghị cho hợp thức hoá hôn nhân đồng tính huy động những người chống lại, nhất là nhóm Evangelicals đi bầu đông hơn

.

Lịch sử cho thấy từ 40 năm nay, tổng thống đều xuất thân từ miền Nam hoặc California cả. Và không ai từ vùng Đông Bắc, thường được coi là vùng cấp tiến, đắc cử cả. Dân Mỹ nhất là miền Nam và miền Trung từ từ trở thành bảo thủ hơn.

 

Tiểu bang Oklahoma mà tôi ở nhỏ thôi. Chỉ có 7 phiếu cử tri (electoral votes). Vùng này nổi tiếng là bảo thủ, nên các cử tri thuộc đảng Cộng Hoà đều thắng trót lọt cả. Tiểu bang này cũng có một vài nghị định để dân bầu. Điều đáng chú ư nhất là lần này dân đồng ư để có lôtô cho tiểu bang. Những lần trước đều bị đánh bại, v́ giáo phái Tin Lành Baptists cho gambling (cùng với uống rượu, nhảy đầm) là có tội cả. Các mục sư thi nhau giảng thuyết về tội lỗi của lottery, nhưng lần này chiêu bài kiếm tiền qua lottery để giúp quỹ cho giáo dục được phần lớn bà con thích nên thắng lợi lớn. Chỉ tội cho mấy ông ghiền thuốc lá. Luật mới sẽ đánh thuế thêm 55 cents một gói. Vị chi là một gói giá quăng 4 dollars. Ai mà một ngày đốt trọn một gói th́ mỗi năm tiêu tùng quăng $1500 dollars rồi. Hút 10 năm hết 15 ngàn dollars. Hút 50 năm hết 75 ngàn dollars. Chưa kể ung thư phổi, ung thư cuống họng, và các thứ bệnh khác về tim tốn cả hàng trăm ngàn dollars!

 

Đó là vài ba chuyện bên lề về Bầu Cử. Nhưng chuyện lớn vẫn là Iraq. Nhiều người cho rằng vấn đề gay go này sẽ làm ông Bush trở thành một trong những tổng thống quan trọng nhất nếu... ông ta b́nh định được Iraq! Ngược lại ông ta cũng có thể trở thành một tổng thống mà lịch sử sẽ đánh giá là phạm những lỗi lầm rất lớn về chính sách đối ngoại và đưa nước Mỹ tới một giai đoạn thất bại về vai tṛ lănh đạo của ḿnh. Que sera sera… We’ll see.

 

Chuyện đáng để ư là đồng dollars xuống ào ào so với đồng Euro. The Mighty Dollar đă hết thời? Làm tôi nhớ lại hồi học ở Dalat, không biết cố Desroches hay Ginhoux kể chuyện là một giám mục Pháp mới được phong chức được hỏi “Quelle est votre devise?” (ám chỉ là khẩu hiệu nhưng devise cũng có nghĩa là tiền bạc), vị tân giám mục mỉm cười trả lời “le Dollar!”. Thế là từ nay đồng Euro có quyền ngửa mặt thách thức đồng dollar rồi đây. Dân VN sẽ không c̣n mơ thấy tờ bạc màu xanh nữa. Tổng thống Pháp Jacques Chirac có dịp đá gị lái Mỹ ngay, cho là chính quyền Bush âm mưu hạ giá đồng dollars để hàng xuất cảng của Mỹ rẻ hơn, bán được nhiều hơn, thuê nhân công nhiều hơn. C̣n hăng của Pháp phần lớn là xa xỉ phẩm như thuốc sơn, son phấn, giầy dép sẽ đắt hơn v.v. và v.v. C̣n mấy ông lănh đạo của Đức và Ư th́ cho rằng đồng dollars xuống giá và đồng Euro lên giá chưa có ǵ đáng ngại cả. Chỉ sướng là dân Âu Châu du lịch qua Mỹ. Giá cả lại vừa rẻ từ Euro đổi qua Dollar xài đă luôn. Ngược lại dân Mỹ du lịch qua Âu Châu th́ la làng quá trời. Cái ṿng luẩn quẩn.

 

Kể chuyện chính trị kinh tế không biết bạn đọc bốn phương thấy đă chán chưa. Nay sang chuyện tôn giáo coi có ǵ đáng kể không. Sau 2 năm giáo hội Công Giáo Mỹ vẫn c̣n lo hàn gắn cái vụ x́ căng đan khuấy nhiễu t́nh dục trẻ em. Hai ba địa phận như Portland và El Paso, đă tuyên bố phá sản. Địa phận Davenport tuyên bố sẽ phá sản, nhưng nay đă dàn xếp xong với các nạn nhân và sẽ bồi thường 9 triệu dollars. Một phần lớn sẽ do hăng bảo hiểm trả. Spokane tuyên bố có thể cũng phải phá sản. Nhiều địa phận khác bị kiện cáo tới tấp. Tiền bồi thường ba bốn chục triều là thường. Tháng 10 qua tôi đi dự Họp Mặt Emmaus giữa anh em linh mục Vietnam ở Orange County. Tôi hân hạnh được mời nói một bài về Giáo Luật và Hôn Nhân. Các cha hưởng ứng hào hứng. Địa điểm là trung tâm mục vụ địa phận Orange County, tọa lạc trên một ngọn đồi rất đẹp. Giá thị trường lên tới cả 20 triệu. Thế mà Đức Cha Mai Thanh Lương buồn bă cho biết là địa phận có thể phải bán để lấy tiền trả tiền bồi thường cho các nạn nhân. Nghĩ cũng đáng buồn. Điều an ủi là Giáo Dân Mỹ phần lớn vẫn giữ vững Đức Tin Công Giáo, vẫn đóng góp b́nh thường. Dĩ nhiên có một thiểu số đă chán nản với Giáo Hội và đă rời bỏ. Nhưng một số đông vẫn trở lại Công Giáo, mặc cho những tin tức tai hại về lạm dụng tính dục. Hy vọng đây là một cuộc gạn lọc sâu đậm để Giáo Hội cải hoá và thăng tiến hơn.

 

C̣n dân Việt ở Mỹ có ǵ đáng nói không nhỉ? Chẳng có ǵ lạ. Cuối tháng 11 là lễ Tạ Ơn (Thanksgiving). Phải nói tôi thích ngày lễ này hơn cả. Ngoài ư nghĩa thiêng liêng, lễ này không nhiều chuyện dồn dập như Christmas. Coi như là thời gian để thư giăn, để gần gia đ́nh. Vietnam ta ít bỏ ḷ turkey đ̣i hỏi nhiều công phu như dân chính cống Mỹ. Chắc tại không hợp khẩu. C̣n dân chính cống Mỹ không có gà tây coi như Vietnam ta ăn tết mà không bánh chưng, bánh tét. Nói vậy chứ muốn nấu con turkey cho vừa chin mà vẫn không quá khô nhưng thịt c̣n hơi ướt (juicy) cũng đ̣i hỏi nhiều thời gị công phu. Ăn không hết th́ cất dành làm sandwich cho những ngày tháng kế tiếp. Dân Mỹ trong dịp lễ Thanksgiving là ăn uống, coi football và…lên cân.

 

Thế rồi thế là Chirstmas. Hàng hoá được bày bán trước cả 2 tháng. Lúc  tôi mới qua Mỹ măi sau Thanksgiving hàng hoá Noel mới bày bán, càng ngày càng sớm hơn. Tháng 11, vô mall đă nghe nhạc Giáng Sinh và các tiệm đă trang hoàng ngày lễ Giáng Sinh. Các đấng giáo sĩ các giáo phái than phiền tệ trạng thương mại hoá ngày lễ, nhưng shopping th́ vẫn shopping. Có gia đ́nh mua quà, cà credit card, để nợ nần ngập đầu. Trung b́nh mỗi người Mỹ sẽ tiêu $900 cho dịp Noel này. Cứ nhân lên cho 280 triệu dân th́ thấy con số tiền khổng lồ giúp cho kinh tế. Xă hội tiêu thụ là vậy.

 

Nhưng phải công nhận dân Việt qua Mỹ lâu ngày rồi cũng thấm nhuần 2 ngày lễ này, nên theo đà xả hơi cũng dần dần mang tâm t́nh hưởng bầu khí và ư nghĩa 2 ngày lễ này một cách thấm thía. Chi bù lại cho ngày Tết. Hồi mới qua tôi c̣n cảm nhận được tâm t́nh rộn ràng của ngày Tết v́ c̣n sống mạnh trong tâm hồn. Bây giờ thấy buồn là hết cảm nhận. Biết rằng bây giờ khi ngày Tết tới mà ngoài xă hội mọi chuyện vẫn như thường. Bầu khí ngày Tết không có thành thử muốn t́m lại tâm t́nh của Tết cũng đành chịu vậy.

 

Lá thư U.S.A. đến đây tạm chấm dứt. C̣n nhiều điều để nói, để kể, để chia sẻ. Lần sau hy vọng một bạn CVK khác sẽ viết lá thư này. Merry Christmas and Happy New Year.


19-11-2004
Rev Nguyễn Ngọc Tâm, cvk62